گذار انرژی؛ مسیری برای تحول اقتصادی

هشتمین «مجمع بین‌المللی انرژی و تغییر اقلیم وین» طی روزهای ۹ تا ۱۰ آوریل ۲۰۲۶ در کاخ هافبورگ وین، با مشارکت سازمان توسعه صنعتی ملل متحد (یونیدو)، دولت اتریش و مؤسسه بین‌المللی تحلیل نظام‌های کاربردی (IIASA) برگزار شد. این رویداد که از سال ۲۰۰۸ پایه‌گذاری شده است و هر دو سال یک‌بار برگزار می‌شود، بستری برای گفت‌وگوی سیاستگذاران، نهادهای مالی، بخش خصوصی، پژوهشگران و نمایندگان جوانان فراهم کرده است.

هدف اصلی این مجمع، بررسی این پرسش کلیدی است که «انرژی چگونه می‌تواند به حل چالش‌های توسعه جهانی کمک کند؟»؛ پرسشی که با توجه به پیوند عمیق انرژی با فقر، امنیت، سلامت، درآمد و تغییرات اقلیمی، اهمیت روزافزونی یافته است.

گذار انرژی؛ فراتر از اقلیم

در شرایطی که جهان با بی‌ثباتی‌های ژئوپلیتیکی، تشدید تغییرات اقلیمی و افزایش نابرابری مواجه است، پیام محوری این دوره از مجمع روشن بود: «گذار انرژی باید به‌عنوان یک ضرورت توسعه‌ای و امنیتی در نظر گرفته شود، نه فقط یک دستور کار اقلیمی». شرکت‌کنندگان بر لزوم اتخاذ رویکردهای سیستمی و یکپارچه تأکید کردند؛ رویکردهایی که بتوانند همزمان ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی را پوشش دهند.

این مجمع در قالب دو مسیر اصلی دنبال شد: نخست، گفت‌وگوی جهانی درباره سبز شدن در مقیاس صنعتی که به بررسی چالش‌ها و فرصت‌های کلان می‌پردازد و دوم، تمرکز بر اجرای ملی و منطقه‌ای با هدف تبادل تجربیات، توسعه مشارکت‌ها و ارائه راهکارهای عملی.

سبزشدن صنعتی و ارتقای زنجیره ارزش

یکی از محورهای کلیدی این نشست، تأکید بر نقش سبز شدن در مقیاس صنعتی در ایجاد ارزش اقتصادی بود. سخنرانان تصریح کردند که کشورهایی که از منابع طبیعی غنی، به‌ویژه مواد معدنی حیاتی برخوردارند، نباید تنها تأمین‌کننده مواد خام باقی بمانند، بلکه باید با توسعه زنجیره‌های ارزش، ایجاد اشتغال و افزایش بهره‌وری، به سمت تقویت حاکمیت اقتصادی حرکت کنند.

بر همین اساس توجه ویژه‌ای به چالش‌ها و فرصت‌های کشورهای کمتر توسعه‌یافته، کشورهای محصور در خشکی، کشورهای جزیره‌ای کوچک و اقتصادهای نوظهور معطوف شد. این کشورها بیش از دیگران از پیامدهای تغییرات اقلیمی آسیب می‌بینند و در عین حال با محدودیت‌های جدی در دسترسی به منابع مالی مواجه‌اند.